Mirasçılık sırası: önce altsoy, sonra anne ve baba
Kanun yasal mirasçıları sıraya koyar. İlk sırada mirasbırakanın çocukları ve torunları vardır. Onlar yoksa ikinci sıra anne ve baba ile onların altsoyudur: kardeşler, yeğenler ve yeğen çocukları. Bu sıranın içinde de önde gelen arkasındakini dışarıda bırakır: anne ve baba sağken onların çocukları olan kardeşler pay alamaz (TMK m.495 ve m.496).
Miras önce anne tarafı ve baba tarafı olarak ikiye bölünür. Sağ olan ebeveyn kendi yarısını alır. Önce ölmüş ebeveynin yarısı onun çocuklarına, yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer; o kardeşlerden biri de önce ölmüşse payı kendi çocuklarına kalır. Önce ölen ebeveynin hiç altsoyu yoksa bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.
Örnek aile: anne sağ, baba ölmüş, iki kardeş
Evli olmayan ve çocuğu bulunmayan bir kişi 2025'te ölmüştür. Annesi sağdır; babası daha önce ölmüştür. İki kardeşi vardır: Ali anne-baba bir kardeşidir, Can ise babasının başka evliliğinden olan baba bir kardeşidir. Bu aileyi miras payı hesaplayıcısında açın.
| Mirasçı | Yasal pay | Saklı pay |
|---|---|---|
| Anne | 1/2 | 1/8 |
| Ali (anne-baba bir kardeş) | 1/4 | Yok |
| Can (baba bir kardeş) | 1/4 | Yok |
Anne kendi yarısını alır. Babanın yarısı, babanın iki çocuğu Ali ve Can arasında eşit bölünür ve ikisi de dörtte birer pay alır. Ali, anne sağ olduğu için anne tarafından pay alamaz; bu yüzden burada Can ile eşit pay alır.
Annenin saklı payı yasal payının dörtte biri, yani terekenin sekizde biridir. Kardeşlerin saklı payı olmadığından mirasbırakan terekenin sekizde yedisini vasiyetle dilediği kişiye bırakabilirdi (TMK m.506).
Mirasbırakan evli olsaydı mirasın yarısı eşe kalır, diğer yarısı aynı kuralla bölünürdü: anne dörtte bir, Ali ve Can sekizde birer alırdı. Kendi ailenizi miras payı hesaplayıcısına girerek payları görebilirsiniz.
Yarım kardeş kuralı
Anne bir ya da baba bir kardeş yalnız ortak olduğu ebeveynin payından mirasçı olur; anne-baba bir kardeş ise iki taraftan da pay alabilir. Kardeşin kadın ya da erkek olması payı değiştirmez.
Örneğin aynı ailede anne de mirasbırakandan önce ölmüş olsaydı, annenin yarısı yalnız Ali'ye, babanın yarısı Ali ile Can arasında eşit bölünürdü. Ali dörtte üç, Can dörtte bir alırdı. Anne tarafında hiç mirasçı kalmasaydı, örneğin annenin tek çocuğu Ali de önce ölmüş ve çocuğu bulunmasaydı, bütün miras baba tarafına, yani Can'a kalırdı (TMK m.496).
Kardeşlerin saklı payı yok (10 Mayıs 2007'den beri)
Kardeşler yasal mirasçı olabilir, ama saklı payları yoktur. 5650 sayılı Türk Medeni Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, kardeşlerin saklı payını 10 Mayıs 2007'den itibaren kaldırdı. 1 Ocak 2002 ile 9 Mayıs 2007 arasındaki ölümlerde kardeşin saklı payı yasal payının sekizde biriydi; 1 Ocak 2002'den önceki ölümlerde ise eski Medeni Kanuna göre yasal payının dörtte biridir. Saklı pay, mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan kanuna göre belirlenir (4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.17).
Bu yüzden mirasbırakan, anne ve babasının ve varsa eşinin saklı payları dışında kalan kısmı vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle dilediği kişiye bırakabilir; kardeşlerini dışarıda bırakmak için sebep göstermesi ya da onları mirastan çıkarması gerekmez. Kardeşler bu durumda tenkis davası açamaz, ama vasiyetnamenin şekle aykırılık ya da ehliyetsizlik gibi sebeplerle iptalini isteyebilir. Ayrıntılar mirasçılıktan çıkarma ve vasiyetname ve iptali sayfalarında.
Sık sorulan sorular
Kardeşim evli ve çocuksuz öldü; anne ve babamız sağ. Ben pay alabilir miyim?
Hayır. Miras eşi ile anne ve babanız arasında paylaşılır: eşe yarı, anne ve babanıza dörtte birer. Anne ya da babanız daha sonra ölürse kardeşinizden onlara geçen pay da onların mirasına girer ve siz o mirastan pay alırsınız. Eşin payı çocuk yoksa eşe ne kalır sayfasında anlatılıyor.
Anne ve babamız da kardeşimiz de ölmüş; kardeşimin çocukları pay alır mı?
Evet. Önce ölen kardeşin yerini çocukları alır ve onun alacağı payı aralarında eşit bölerler. Kardeş çocuklarının da saklı payı yoktur.
Üvey annemiz kardeşimizin mirasından pay alır mı?
Hayır. Üvey anne ya da üvey baba, kan bağı bulunmadığı için yasal mirasçı değildir. Üvey annenizden olan kardeşleriniz ise ölen kardeşinizle babaları ortak olduğundan, baba önce ölmüşse babanın payından mirasçı olabilir.
Dosyanızı birlikte değerlendirelim
İstanbul'daki miras dosyalarında vekillik yapıyoruz: mirasçılık belgesi ve iptali, paylaşma ve ortaklığın giderilmesi, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davaları. Ön değerlendirme için mirasbırakanın ölüm tarihi ve son adresi, anne ve babanın ölüm tarihlerini ve kardeşleri gösteren nüfus kayıt örneği ile varsa mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ve tapu kayıtları yeterlidir.
Ön değerlendirme için gereken belgeler
- Nüfus kayıt örneğimirasbırakanın, anne ve babasının ölüm tarihlerini ve kardeşleri göstermek için
- Mirasçılık belgesi (varsa)veraset ilamı; mirasçıları ve paylarını gösterir
- Tapu kayıtları (varsa)terekedeki taşınmazlar için
“Varsa” diye belirtilenler yalnız dosyanızda bulunuyorsa gerekir.
