Miras Taksim (Paylaşma) Sözleşmesi: Şekil, Tapu ve Dava

Miras taksimi adım adım

Akış, mirasbırakanın ölümünden sonra terekeyi anlaşarak bölüşmek isteyen mirasçılar içindir. Yan yana duran ilk iki kol tapuya başvurunun iki yolunu, sonraki iki kol anlaşmanın bozulduğu iki durumu gösterir.

1. Mirasçılık belgesi

   Sözleşmeye bütün mirasçılar katılır. Kimlerin mirasçı olduğu, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesinde gösterilir (TMK m.598).

2. Tereke ve borçlar üç ay

   Taşınmazlar, hesaplar, araçlar ve borçlar listelenir. Borç şüphesi varsa üç aylık ret süresi içinde önce ret seçeneği değerlendirilir; tereke işlemlerine karışan mirasçı artık mirası reddedemez (TMK m.610).

3. Yazılı sözleşme

   Her malın kime kaldığı, denkleştirme bedeli ve borçlar yazılır; bütün mirasçılar imzalar. Yazılı şekil yeterlidir, noterde yapılması zorunlu değildir (TMK m.676).

4. • Adi yazılı sözleşmeyle tapu

     Bütün mirasçılar mirasçılık belgesi ve sözleşmeyle tapu müdürlüğünde istemde bulunur; taşınmaz resmi senet düzenlenmeden sözleşmedeki mirasçı adına tescil edilir.

   • Noter sözleşmesiyle tapu

     Sözleşme noterde tescil yetkisini içerecek biçimde düzenlendiyse bu sözleşme yeterlidir. İmzaları noterce onaylanan mirasçıların tapuda ayrıca istemde bulunması gerekmez (Tapu Sicili Tüzüğü m.20).

5. Teslim ve ödeme

   Taşınırlar ilgili mirasçıya teslim edilir, denkleştirme bedeli sözleşmedeki tarihte ödenir, banka hesapları için bankaya başvurulur.

6. • İmzalayan mirasçı tapuya gelmezse

     Ona karşı taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde tapu iptali ve tescil davası açılır; mahkeme kararıyla mülkiyet hükmen geçer (TMK m.716).

   • Bir mirasçı hiç imzalamazsa

     Taksim sözleşmesi kurulmaz. Arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır.

7. Paylaşmadan sonra beş yıl

   Mirasçılar, alacaklının rıza göstermediği tereke borçlarından paylaşmadan sonra da müteselsilen sorumludur; bu sorumluluk paylaşma tarihinden başlayarak beş yıl sürer (TMK m.681).

Miras taksim sözleşmesi nedir?

Birden çok mirasçı varsa mirasbırakanın ölümüyle birlikte, paylaşmaya kadar sürecek bir miras ortaklığı kurulur. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640).

Ortaklık paylaşmayla sona erer. Kanun anlaşarak paylaşmanın iki yolunu sayar: her mirasçının oluşturulan payını fiilen alması ya da mirasçıların aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi. Uygulamada miras taksim sözleşmesi ya da rızai taksim denen belge bu sözleşmedir. Mirasçılar elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmeyi de kararlaştırabilir (TMK m.676).

Paylaşma miras paylarına birebir uymak zorunda değildir. Yargı uygulamasına göre taksimin geçerliliği için eşit bir paylaşım gerekmez; ev bir kardeşe, para ya da başka bir taşınmaz diğerlerine bırakılabilir. Kanun da aksine bir düzenleme yoksa paylaşmanın nasıl yapılacağını mirasçıların serbestçe kararlaştıracağını söyler (TMK m.646).

Sözleşme terekenin tamamını kapsamak zorunda da değildir: kardeşler yalnız aracı ve banka hesabını paylaşıp evi sonraya bırakabilir, kalan mallarda ortaklık sürer. Öğretiye göre bu kısmi paylaşma da bütün mirasçıların katılımını gerektirir.

Taksim sözleşmesinin tarafları bütün mirasçılardır ve konusu terekedeki somut mallardır. Miras payının devrinde ise bir mirasçı payını tek başına bırakır; mirastan feragat de mirasbırakan sağken onunla yapılan bir miras sözleşmesidir. Karşılaştırma miras payının devri sayfamızdaki tabloda yer alıyor.

Mirasbırakan hayattayken, onun katılması ya da izni olmadan bir mirasçının henüz açılmamış miras hakkında diğer mirasçılarla yaptığı sözleşmeler geçerli değildir; bu sözleşmeyle verilenler geri istenebilir (TMK m.678).

Şekil: yazılı yeterli mi, noterde yapılmak zorunda mı?

TMK m.676'ya göre paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Yargı uygulamasına göre bu şekil ispat için değil geçerlilik için aranır ve mahkeme şekil eksikliğini kendiliğinden gözetir.

Noterde yapılması zorunlu değildir. Terekede taşınmaz bulunsa da bütün mirasçıların imzaladığı adi yazılı bir metin yeterlidir; Yargıtay'ın yerleşik uygulaması da budur. Bu, taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler için resmi şekil arayan genel kurala karşı bir istisnadır (TMK m.676 ve m.706).

Sözleşmeye bütün mirasçılar katılmalıdır. Mirasçılık belgesinde görünen bir mirasçı, örneğin yurt dışında yaşayan bir kardeş ya da mirasbırakandan önce ölmüş bir kardeşin çocuğu imzalamamışsa, yargı uygulamasına göre geçerli bir taksim sözleşmesinden söz edilemez. Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir (TMK m.643).

Kanun payların oluşturulup fiilen alınmasını da paylaşma sayar; öğretiye göre taşınırlarda bu, malın bütün mirasçıların rızasıyla teslimiyle olur. Tapulu taşınmazda ise yargı uygulamasına göre kardeşlerin yıllardır ayrı yerleri kullanması geçerli bir paylaşma sayılmaz. Aynı uygulamaya göre tapuya kayıtlı olmayan taşınmazlarda paylaşma tanıkla ispat edilebilir.

Şekle uyulmadan yapılmış bir anlaşma her zaman sonuçsuz da kalmaz. Yargı uygulamasına göre sözleşmeden doğan edimler taraflarca tam olarak yerine getirilmişse, örneğin geçersizliği ileri süren kardeş anlaşmaya göre kendisine düşen taşınmazı adına tescil ettirmişse, sonradan şekil eksikliğine dayanması hakkın kötüye kullanılması sayılabilir.

Taşınmaz tapuda mirasçılar adına payları gösterilerek paylı mülkiyet olarak kayıtlıysa artık tereke malı değildir. Yargı uygulamasına göre böyle bir taşınmaz, bütün mirasçılar katılsa bile adi yazılı sözleşmeyle paylaşılamaz; paylar tapuda resmi senetle devredilir. Elbirliği ve paylı mülkiyet farkı veraset ilamı sayfamızda anlatılıyor.

Mirasçılardan biri küçük ya da kısıtlıysa sözleşmeyi onun yerine yasal temsilcisi imzalar; vasinin izinle yapabildiği işler vasinin yetkileri ve satış izni sayfamızda anlatılıyor. Vasinin mirasın paylaştırılması sözleşmesi yapması vesayet makamının, yani sulh hukuk mahkemesinin iznine bağlıdır (TMK m.462).

Yasal temsilci de mirasçıysa, örneğin babanın ölümünden sonra anne ile küçük çocuğu birlikte mirasçıysa, paylaşmada aralarında menfaat çatışması doğabilir. Bir işte yasal temsilcinin menfaati küçüğün ya da kısıtlının menfaatiyle çatışıyorsa vesayet makamı temsil kayyımı atar (TMK m.426).

Sağ kalan eşin birlikte yaşadıkları ev üzerindeki hakları babadan kalan ev sayfamızda anlatılıyor. Sağ kalan eş, paylaşmada bu ev ve ev eşyası üzerinde miras payına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.652).

Sözleşmede neler açıkça yazılmalı?

Kanun taksim sözleşmesi için bir örnek metin öngörmez. Sözleşmenin tapuda ve mahkemede uygulanabilmesi için şunlar açıkça yazılmalıdır:

• mirasbırakanın kimliği ve ölüm tarihi, mirasçılık belgesindeki bütün mirasçılar ve payları,
• her taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgisi; araçların plakası, banka hesaplarının bankası ve hesap bilgisi,
• her malın hangi mirasçıya kaldığı; bir taşınmaz birkaç mirasçıya bırakılıyorsa her birinin payı,
• her mirasçının kendi payına düşeni aldığı ve diğerlerine düşen mallardan karşılıklı olarak vazgeçtiği,
• denkleştirme bedeli: kimin kime, ne kadar, ne zaman ve nasıl ödeyeceği,
• tereke borçlarını mirasçılar arasında kimin ödeyeceği,
• malların teslim tarihi ve o tarihe kadarki gelir ve giderlerin nasıl bölüşüleceği,
• sözleşme noterde yapılıyorsa her mirasçının tapuda tescile verdiği yetki,
• tarih ve bütün mirasçıların ya da temsilcilerinin imzası.

Yargı uygulamasına göre her mirasçının kendi payına düşeni aldığı ve diğerlerine düşenlerden vazgeçtiği açık ve kesin biçimde belirlenmedikçe taksim gerçekleşmiş sayılmaz; mahkeme gerekirse sözleşmeyi keşifle uygular. Kendisine mirasbırakanın borcu için rehnedilmiş bir tereke malı düşen mirasçı, o borcu üstlenmiş olur (TMK m.655).

Payları miras payı hesaplayıcısıyla önceden kontrol edebilirsiniz. Anlaşma olmazsa evin ihaleyle satışında payınıza kalacak tahmini tutarı satış mı, anlaşma mı hesaplayıcısında görüp sözleşmede önerilen denkleştirme bedeliyle karşılaştırabilirsiniz.

Tapuda tescil, banka hesabı ve vergi

Taksim sözleşmesi borç doğurur; malları kendiliğinden mirasçılara geçirmez. Her mal kendi devir işlemiyle geçer: taşınmaz tapuda tescille, taşınır teslimle. Öğretiye göre bütün mirasçıların imzaladığı yazılı sözleşme, banka hesabı gibi alacakların devri için ayrıca bir devir sözleşmesi yapılmasını gereksiz kılar.

Taşınmaz için tapu müdürlüğüne mirasçılık belgesi ve sözleşmeyle başvurulur; tescil resmi senet düzenlenmeden yapılır. Sözleşme noterde tescil yetkisini içerecek biçimde düzenlenmişse bu sözleşme yeterlidir. Adi yazılı sözleşmede imzalar noterce onaylanmamışsa bütün mirasçıların, imzaların bir kısmı onaylanmışsa imzası onaylanmamış olanların tapuda istemde bulunması gerekir (Tapu Sicili Tüzüğü m.20).

Mirasçılık belgesi ve tapuda intikal veraset ilamı ve tapuda miras intikali sayfamızda anlatılıyor. Dikkat: yargı uygulamasına göre sözleşmeden sonra taşınmaz bütün mirasçıların ya da sözleşmeye dayanan mirasçının katılımıyla miras paylarına göre paylı mülkiyete çevrilirse bu, o taşınmaz bakımından sözleşmeden dönme sayılır.

Tahmini veraset ve intikal vergisini veraset ve intikal vergisi hesaplayıcısında görebilirsiniz. Mirasla geçen taşınmazın tescili vergi tahakkuku beklenmeden yapılır; ancak taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmeden ya da teminat gösterilmeden devir ve ferağı yapılamaz ve tapu müdürlüğü bunun için vergi dairesinin ilişik kesme belgesini arar. Banka da verginin ödendiğini gösteren belge getirilmezse mirasçıya ödeme yaparken vergi karşılığı keser (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.17 ve m.19).

Mirasbırakanın borçları varsa ya da bilinmiyorsa malları bölüşmeden önce mirasın reddi seçeneği değerlendirilmelidir. Ret süresi kural olarak ölümün öğrenildiği tarihten başlayan üç aydır; bu süre içinde tereke işlerine karışan mirasçı artık mirası reddedemez (TMK m.606 ve m.610).

Kardeşlerden biri imza atmazsa ya da sözleşmeye uymazsa

İki durum birbirinden ayrılır. Sözleşmeyi bütün mirasçılar imzalamış ama biri tapuya gelmiyorsa geçerli bir sözleşme vardır; kendisine taşınmaz düşen mirasçı, tapu iptali ve tescil davasıyla sözleşmenin ifasını ister. Mülkiyetin tescilini istemek hakkına sahip olan, malikin kaçınması halinde hakimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir (TMK m.716).

Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Taşınmaz üzerindeki ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir: Ataşehir'deki bir daire için dava, mirasçılar başka şehirlerde otursa da İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki asliye hukuk mahkemesinde açılır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2 ve m.12).

Yargı uygulamasına göre geçerli bir taksim sözleşmesi varken paydaşların o taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası açmakta hukuki yararı yoktur, çünkü sözleşmeye dayanarak tescil isteyebilirler. Dava değeri, harç ve deliller tapu iptali ve tescil davası sayfamızda anlatılıyor.

Kardeşlerden biri sözleşmeyi hiç imzalamamışsa taksim sözleşmesi kurulmamıştır; imzalayanlar arasındaki belge taksim sözleşmesi olarak geçerli olmaz. İmzalamak isteyen mirasçılar ise paylarını birbirine devredebilir; mirasçılar arasındaki miras payı devri için diğer mirasçıların katılması gerekmez, yazılı şekil yeterlidir (TMK m.677).

Anlaşma hiç sağlanamazsa her mirasçı paylaşmayı isteyebilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculukta taşınmazın bir mirasçıya devrinde anlaşılırsa, anlaşma belgesine taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınır ve tapuda resmi senet düzenlenmeden tescil istenebilir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B).

Arabuluculukta anlaşma olmazsa taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır; halk arasında miras taksim davası denince çoğu zaman bu dava kastedilir. Mahkeme taşınmazı aynen bölemezse açık artırmayla satar ve bedeli paylara göre dağıtır; aşamalar ortaklığın giderilmesi davası sayfamızda anlatılıyor.

Miras taksim davası zamanaşımına uğrar mı?

Paylaşma istemek bir süreye bağlı değildir. Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.642).

İmzalanmış taksim sözleşmesine dayanan tapu iptali ve tescil davasında yakın tarihli Yargıtay kararları davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmiyor: bir kararda mirasçılar arasında zamanaşımı hükümlerinin uygulanamayacağı gözetilerek, noterde yapılan sözleşmeden yaklaşık yirmi yıl sonra açılan dava kabul edilmiştir.

Taşınmazlar satıldığı için tescil yerine bedel istenen bir davada ise, kanunda özel bir süre bulunmadığından on yıllık genel zamanaşımını uygulayan eski bir Yargıtay kararı vardır; öğretide de on yıllık süre savunulur. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146).

Bu görüş ayrılığı ve taşınmazın bu arada başkasına devredilebilmesi karşısında davayı geciktirmemek gerekir. Sözleşme taşınmazın kadastro tespitinden önce yapılmışsa ayrıca bir sınır vardır: tespit tutanağının kesinleşmesinden başlayarak on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak dava açılamaz (3402 sayılı Kadastro Kanunu m.12).

Paylaşmadan sonra: garanti, borçlar ve iptal

Paylaşmadan sonra mirasçılar, paylarına düşen mallar için birbirlerine karşı satım hükümlerine göre sorumludur. Bir mirasçıya alacak bırakılmışsa diğerleri alacağın varlığını garanti eder ve borçlunun ödeme gücünden adi kefil gibi sorumlu olur; garantiye ve kefalete dayanan davalar paylaşma tarihinden, sonra muaccel olan alacaklarda muacceliyet tarihinden başlayarak bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.679).

Alacaklının bölünmesine ya da başkasına geçmesine rıza göstermediği tereke borçlarından mirasçılar paylaşmadan sonra da müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk paylaşma tarihinden, sonra muaccel olan borçlarda muacceliyet tarihinden başlayarak beş yıl geçince sona erer. Paylaşma sözleşmesinde kendisine yüklenmemiş bir tereke borcunu ödeyen mirasçı diğer mirasçılara rücu edebilir (TMK m.681 ve m.682).

Borçlar Kanunu'nun geçersizliğe ilişkin genel hükümleri paylaşma sözleşmesine de uygulanır. Yanılma, aldatma ya da korkutma sonucunda imzalayan mirasçı, yanılmayı ya da aldatmayı öğrendiği veya korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez ya da verdiğini geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır. Paylar arasındaki açık oransızlık, mirasçının zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak sağlanmışsa aşırı yararlanma hükümleri de uygulanır; bu hak öğrenmeden ya da zor durumun ortadan kalkmasından başlayarak bir yıl ve her halde sözleşmeden başlayarak beş yıl içinde kullanılır (TMK m.680; TBK m.28 ve m.39).

Yargı uygulamasına göre paylaşmanın eşit olmaması tek başına iptal sebebi değildir; iptal isteyen, iradesinin sakatlandığını ya da aşırı yararlanmanın koşullarını ispat eder. Paylaşma sözleşmesinin geçersizliğine ilişkin dava asliye hukuk mahkemesinde açılır; mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.2 ve m.11).

Sık sorulan sorular

Av. Arb. Uzl. Halis Gökhan Giray Bu sayfa Av. Arb. Uzl. Halis Gökhan Giray (İstanbul Barosu, Sicil No: 59260) tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta sözleşme ve belgeler incelenmeden sonuca varılmamalıdır.