Riskli Yapı Tespitine İtiraz: Süre, Dilekçe ve İptal Davası

Riskli yapı tespitine itiraz adım adım

Akış, riskli alan dışındaki tek bina içindir. Yan yana duran kollar teknik heyetin iki ihtimalini gösterir; dava, itirazı beklemeden de açılabilir.

1. İlanın son günü belirlenir

   Kanun tebliğ gününü bu gün sayar, yine de en güvenli yol öğrendiğiniz en erken tarihten saymaktır. Muhtarlıktan ilanın tarihleri yazılı istenir, tutanağın ve ilanın fotoğrafı alınır.

2. İtiraz dilekçesi verilir on beş gün

   Malik, kanuni temsilci ya da mirasçı dilekçeyi Müdürlüğe veya yetki devri yapılmış idareye verir, kayıt numarası alır.

3. Teknik heyet inceler

   Dilekçedeki sebeplerle bağlı kalmaz, raporun bütününe bakar. Eksik raporu düzeltilmek üzere lisanslı kuruluşa gönderir, kararını tespit tarihindeki duruma göre verir.

4. • İtiraz kabul edilirse

     Yapının durumu değişir, tapu müdürlüğüne bildirilir. Öteki malikler bu karara karşı dava açabilir.

   • İtiraz reddedilirse

     Tespit kesinleşir, belediyeden yıktırma istenir. Malik karara karşı idare mahkemesine gidebilir.

5. İptal davası açılır otuz gün

   Dava taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. İtiraz sonucunu beklemek süre kaybettirebilir; en güvenli yol, süreyi itiraz etmiş olsanız da ilanın son gününden saymaktır.

6. Yürütmenin durdurulması istenir

   Dava işlemi kendiliğinden durdurmaz. Telafisi güç zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilir.

7. Tahliye ve yıktırma bildirimi gelirse otuz gün

   Bu işleme karşı ayrı dava açılabilir. Süre yine muhtarlık ilanının son gününden hesaplanır, işlem ayrıca değerlendirilir.

İtiraz süresi nasıl hesaplanır?

Kanun birkaç bildirim öngörür: tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet Kapısı'ndan bildirilir, muhtarlıkta on beş gün ilan edilir, yapı ayrıca Başkanlığın internet sayfasında ilan edilir. Tarih birden çok olsa da tebliğ sayılan gün tektir: muhtarlıktaki ilanın son günü (6306 sayılı Kanun m.3/2).

İtiraz süresi de bu günden işler (Uygulama Yönetmeliği m.7/5).

Muhtarlıktan ilan tarihlerini yazılı isteyin, tutanağın ve ilanın fotoğrafını alın. Yargı uygulamasında 2023 değişikliğinden önceki bir dosyada ihtarnameyle öğrenen kiracının dava süresi öğrenme tarihinden hesaplanmıştır. Bu nedenle en güvenli yol, öğrendiğiniz en erken tarihten saymak ve son günü beklememektir.

Tahliye ve yıktırma işleminde de tebliğ, muhtarlıktaki ilanın son günü sayılır; bu işlem için ayrı dava süresi işler (6306 sayılı Kanun m.5/5 ve m.6/9).

İtiraz süresinde hafta sonu ve resmi tatil için Kanun ile Yönetmelikte ayrı bir kural yoktur. Dilekçeyi son güne bırakmayın; son gün tatile rastlıyorsa uzamaya güvenmeden önceki iş gününde verin. Dava süresinde ise süre izleyen günden başlar, tatil günleri süreye dahildir, son gün tatile rastlarsa izleyen çalışma gününün bitimine uzar. Çalışmaya ara vermeye rastlayan sürede yedi günlük uzamaya güvenmeyin (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.8).

İtiraz dilekçesine ne yazılır, neler eklenir?

Yönetmelik "dilekçe" der; form ya da ek listesi öngörmez. Şu bilgiler incelemeyi kolaylaştırır:

• Sıfat: Adınız, adresiniz ve malik, kanuni temsilci ya da mirasçı olduğunuz.
• Taşınmaz: Bina adresi, ada, parsel ve bağımsız bölüm.
• Tarih: Muhtarlık ilanının son günü ve tespiti nasıl öğrendiğiniz.
• Eksiklik: Raporda gördüğünüz yanlışlar. Rapor bu binaya mı ait, adres ve bina kodu doğru mu, yapı inşaat halinde ve ikamet edilmeyen ya da metruk mu, bina hakkında daha önce rapor düzenlenmiş mi.
• İstem: Raporun teknik heyetçe incelenmesi ve yapının riskli olmadığına karar verilmesi.

Ek olarak tapu kaydı, tutanak ya da ilan fotoğrafı, tespit raporu ve mirasçıysanız mirasçılık belgesi verilir. Rapor elinizde değilse örneğini dilekçede isteyin ve göremediğinizi yazın. Dilekçeyi verirken kayıt numarası alın.

Mevzuat karşı rapor şart koymaz. Ama itirazın konusu teknik olduğundan rapordaki hatayı gösteren veri ya da mühendis görüşü itirazı güçlendirir. Kendi yaptırdığınız inceleme yeni bir tespit yerine geçmez: kural olarak her yapı için bir rapor düzenlenir; yeni rapor itiraz ya da yargı kararı üzerine, raporun gerçeğe aykırı çıkması ya da risk durumunu etkileyen, kasıtlı müdahale dışında somut bir olay halinde gündeme gelir (Uygulama Yönetmeliği m.7/3).

Teknik heyet nasıl karar verir, ne kadar sürer?

Heyet, üniversitelerin görevlendirdiği dört öğretim üyesi ile Bakanlıkta ya da Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşur. Dilekçedeki sebeple bağlı değildir; raporu teknik yönden bütün unsurlarıyla ve Yönetmeliğin Ek-2'sindeki esaslara uygunluk yönünden inceler, gerekirse binayı yerinde görür. Yönetmeliğe göre nihai karar yapının tespit tarihindeki durumuna göre verilir; sonradan yapılan müdahaleler esas alınmaz (Uygulama Yönetmeliği m.10/7).

Genel usulde heyet için bir karar süresi yoktur. Heyet ayda en az bir defa toplanır; rapordaki eksikleri lisanslı kuruluş bildirimden itibaren otuz gün içinde düzeltir, gerekçeli talep üzerine ek süre verilebilir (Uygulama Yönetmeliği m.7/9 ve m.10/3).

Cevap gecikirse beklemek süre kaybettirebilir. Yargı kararına yansıyan bir dosyada heyet itirazı yaklaşık beş buçuk ayda karara bağlamıştır. İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; bu genel kuralın heyet itirazındaki sonucu kesin olmadığından cevabı beklemeye güvenmeyin (2577 sayılı Kanun m.11/2).

İtiraz kabul edilip sonuç değişirse durum tapu müdürlüğüne bildirilir. İtiraz reddedilir ya da yapılmazsa tespit kesinleşir ve Müdürlük yıktırmayı belediyeden ister (Uygulama Yönetmeliği m.7/7 ve m.8/1).

İptal davası: itiraz etmeden açılır mı, hangi mahkemede?

Kanunda açık bir hüküm yoktur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu oy çokluğuyla itirazı seçimlik bir yol saymış, riskli yapı belirtmesi tapuya işlenince işlemin etkisini doğurduğunu, malikin doğrudan dava açabileceğini, itiraz sonuçlanmadan açılan davanın da erken sayılmayacağını kabul etmiştir. Aynı dosyada davayı erken sayan daire kararı bu yüzden bozulmuştur; Kurul kararında karşı oy da vardır. Sonraki bir daire kararı Kurul'la aynı yöndedir. Bu kararlar 2023'teki tebligat değişikliğinden önceki dosyalarda verilmiştir; Kanun bugün de itiraz için "edilebilir" demektedir (6306 sayılı Kanun m.3/1).

Dava süresi tebliğden itibaren otuz gündür; idari davalardaki altmış gün burada uygulanmaz (6306 sayılı Kanun m.6/9).

İtiraz ettiyseniz dava süresinin nasıl işleyeceği kesin değildir. Heyetin ret kararına karşı davada yargı uygulamasında kararın tebliğinden itibaren otuz gün sayılmıştır. 2577 sayılı Kanun m.11'deki genel kurala göre ise idareye başvuru işleyen dava süresini durdurur, ret üzerine yalnız kalan süre işler; bu kuralın heyete yapılan itiraza uygulanıp uygulanmayacağı konusunda yerleşik bir karar bulamadık.

Bu yüzden en güvenli yol, itiraz etmiş olsanız da heyet kararını beklemeden ilanın son gününden itibaren otuz gün içinde dava açmaktır; Kurul kararına göre itiraz sonuçlanmadan açılan dava erken sayılmaz. Ret kararı dava sürerken gelirse tebliğinden itibaren otuz gün içinde ona karşı da dava açın. İlanın son gününden itibaren otuz gün geçmişse heyet kararını daha fazla beklemeden süreyi dosyaya göre hesaplatın. Aralarında bağlılık bulunan işlemler tek dilekçeyle dava edilebilir (2577 sayılı Kanun m.5).

Dava taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır (2577 sayılı Kanun m.34).

Dava konusu tespit işlemi, heyetin ret kararı ve varsa tahliye ve yıktırma işlemi olabilir. Heyet kararında davalı, heyeti kuran idaredir. Yanlış gösterilmesi davayı düşürmez, dilekçe gerçek hasma tebliğ edilir (2577 sayılı Kanun m.15/1-c).

Yargı kararlarında mahkemenin keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırarak binanın riskli olup olmadığını araştırdığı görülür. Bu yüzden teknik itirazlar dava dilekçesinde de somut yazılmalıdır.

Dava, işlemi kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için telafisi güç ya da imkansız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte aranır. Mahkeme, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunmayı beklemeden de karar verebilir. Karar kural olarak teminat karşılığı verilir, durumun gereğine göre teminat aranmayabilir. Karara karşı yedi gün içinde itiraz edilir, aynı sebeplerle ikinci kez istenemez (2577 sayılı Kanun m.27).

Süreyi kaçırdıysanız ne yapılır?

• Yalnız itiraz süresi geçtiyse: Süresi geçen itiraz işleme alınmaz, ama ilanın son gününden itibaren otuz gün dolmadıysa doğrudan dava açılabilir.
• Bildirim eksikse: Tutanak asılmamış, e-Devlet bildirimi ya da ilan yapılmamışsa süre tartışılır. Yargı uygulamasına göre yıkımdan sonra açılan tazminat davasında mahkeme Kanun'daki tebliğ işlemlerinin yapılıp yapılmadığını araştırmalıdır. Muhtarlık ve Müdürlük kayıtları istenmelidir.
• Dava süresi de geçtiyse: Tespite karşı dava yolu kural olarak kapanmış olur. Tahliye ve yıktırma işlemine karşı ayrı dava açılabilir, ama yargı uygulamasında tespiti kesinleşen binada bu dava reddedilmiştir; sonuç işlemin kendi hukuka aykırılığına bağlıdır.
• Sonradan başvuru: Yargı uygulamasında süresi geçmiş tespit için sonradan yapılan başvurunun reddine karşı açılan dava süre aşımından reddedilmiştir.
• Başka yollar: Yıktırma için verilen süre içinde güçlendirme yolu ile toplantı kararı ve pay satışına karşı haklar açık olabilir; bunlar kat malikinin hakları sayfasındadır.

Bir malik itiraz ederse ötekiler ne olur?

Her malik tek başına itiraz edebilir; Kanun çoğunluk aramaz. Tespiti başka bir malik yaptırmış olsa da bu hakkınız vardır. Heyetin nihai kararı maliklerden yalnız itiraz edene bildirilir, karara bağlanmış rapora başka malikin itirazı üzerine yeniden inceleme yapılmaz (Uygulama Yönetmeliği m.10/7).

Danıştay bu kuralı hukuka uygun bulurken bütün maliklerin itiraz üzerine verilen karara karşı dava açabileceğini de belirtmiştir. Sonuç olarak komşunuzun itirazı sizin itiraz hakkınızı tüketebilir, dava hakkınızı değil. Yine de onun itirazının sizin dava sürenizi durduracağına güvenmeyin. Heyet kararı size bildirilmeyebileceği için Müdürlükten ve tapudan izlemeniz gerekir.

Malik ölmüşse itiraz mirasçılarca yapılır. Yönetmelik mirasçılardan birinin tek başına itirazını ayrıca düzenlemez; elbirliği halindeki mirasçılar bu yüzden mümkünse birlikte imzalar, imza toplanamıyorsa süre kaçırılmadan dilekçe verilir (Uygulama Yönetmeliği m.7/5).

Vesayet altındaki malik için vasi kanuni temsilcidir. Malik olmayan kiracının ya da yöneticinin itirazı işleme alınmaz.

Sık sorulan sorular

Av. Arb. Uzl. Halis Gökhan Giray Bu sayfa Av. Arb. Uzl. Halis Gökhan Giray (İstanbul Barosu, Sicil No: 59260) tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: Kasım 2026. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta sözleşme ve belgeler incelenmeden sonuca varılmamalıdır.