Borcu ödeyerek haczi kaldırma adım adım
Akış, borcunu ödeyerek hacizden kurtulmak isteyen borçlu içindir. Ödeme icra dairesine ya da doğrudan alacaklıya yapılabilir; yan yana duran iki kol bu iki yolu gösterir.
- Dosya borcunu öğrenin
İcra dairesinden güncel dosya hesabını isteyin. Borç yalnız asıl alacak değildir; faiz, takip giderleri, harçlar ve vekalet ücreti de dosya borcuna dahildir.
-
- İcra dairesine ödeme
Ödeme, icra dairesi adına bankada açılmış hesaba yapılır; yatırılan para dosyaya girer ve icra dairesince alacaklıya aktarılır (İİK m.9).
- Alacaklıya doğrudan ödeme
İcra dairesi bunu bilemez. Alacaklı tahsilatı bildirmezse borçlu ödemeyi icra mahkemesinde ispat eder: ilamsız takipte noterden onaylı veya imzası ikrar edilmiş, ilamlı takipte noterce yapılmış veya onaylanmış belgeyle ya da icra tutanağıyla (İİK m.33 ve m.71).
- İcra dairesine ödeme
- Harçların ödenmesi
Tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında ödenir ve harçlar ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. Harcın oranı ödemenin hacizden önce mi, sonra mı, satıştan sonra mı yapıldığına göre değişir.
- Haczin kaldırılması talebi
Dosya borcunun tamamı ödenince hacizlerin kaldırılması gerekir. Ödemeyle birlikte icra dairesinden bütün hacizlerin kaldırılmasını isteyin.
- Kaldırma yazısı ve kayıt
İcra dairesi haczin kaldırıldığını tapuya, trafik siciline, bankaya ya da işverene bildirir; haciz kaydı bu yazıyla silinir. İcra dairesi talebi sebepsiz geciktirirse süre sınırı olmadan şikayet edilebilir (İİK m.16).
Borcu ödedim, haciz ne zaman kalkar?
Ödeme yapmadan önce güncel dosya hesabını almak, eksik ödeme yüzünden haczin sürmesini önler. İcra ve iflas dairelerine yapılacak her türlü nakdi ödeme, Adalet Bakanlığının uygun gördüğü bankalarda icra dairesi adına açılan hesaba yapılır (İİK m.9).
Dosyanın kapanması için harçların da ödenmesi gerekir: yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz, icra takiplerinde tahsil harcı da alacağın ödenmesi sırasında ödenir. Tahsil harcının oranı ödemenin hacizden önce mi, sonra mı, satıştan sonra mı yapıldığına göre değişir (492 sayılı Harçlar Kanunu m.28, m.32 ve 1 sayılı tarife).
Kanun, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktarı aşacak şekilde haciz yapılmasını yasaklar (İİK m.85).
Yargı uygulamasına göre dosya borcunun faiz ve giderleriyle birlikte tamamı icra dairesine yatırılınca mevcut hacizler alacağı aşan hacze dönüşür; hacizlerin sürmesinde alacaklının hukuki yararı da kalmadığından kaldırılmaları gerekir.
Kaldırma yazısı icra dairesinden çıkar ve haczin işlendiği kurum kaydı bu yazıyla siler. Taşınmazda haczin kalktığı tapu siciline bildirilir (İİK m.91).
Kanunda haczin kaç gün içinde kaldırılacağına dair bir süre yoktur. İcra dairesi kaldırma talebini karara bağlamaz ya da sebepsiz bekletirse, bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması nedeniyle her zaman icra mahkemesine şikayet edilebilir (İİK m.16).
Borç doğrudan alacaklıya ödenirse icra dairesinin bundan haberi olmaz. İlamsız takipte borçlu, takip kesinleştikten sonra borcun ve fer'ilerinin ödendiğini noterden onaylı ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat ederek icra mahkemesinden takibin iptalini her zaman isteyebilir; mahkeme kararına dayanan ilamlı takipte de icra emrinden sonraki ödeme, noterce yapılmış ya da onaylanmış belgeyle veya icra tutanağıyla ispat edilir (İİK m.33 ve m.71).
Bu nedenle alacaklıyla doğrudan anlaşıldığında makbuzun noterde düzenlenmesi ya da alacaklının icra dairesine gelip tahsilatı tutanağa geçirmesi, ayrıca harçları kimin ödeyeceğinin ve haczin kaldırılmasının ne zaman isteneceğinin yazılı olarak belirlenmesi yerinde olur. Alacaklı takipten vazgeçerse vazgeçilen miktar üzerinden tahsil harcının yarısı, haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçerse tamamı alınır (Harçlar Kanunu m.23).
Banka hesabındaki haciz ve bloke
Banka hesabındaki para, borçlunun bankadan olan alacağıdır. İcra dairesi bankaya haciz ihbarnamesi gönderir; banka bundan sonra parayı borçluya değil yalnız icra dairesine ödeyebilir, hesapta para yoksa ya da başka bir iddiası varsa bunu yedi gün içinde icra dairesine bildirir (İİK m.89).
Borç ödenince icra dairesi bankaya haczin kaldırıldığını bildirir ve bloke kalkar. Birden çok bankadaki hesaplara ayrı ayrı haciz konduysa toplam bloke dosya borcunu aşmamalıdır; kanun alacağı aşacak şekilde haciz yapılmasını yasaklar. Fazla kısım için önce icra dairesinden kaldırma istenir; talep reddedilirse ret kararının öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edilir (İİK m.16 ve m.85).
Yargı uygulamasına göre bankadaki para için satış talebi, paranın icra dosyasına gönderilmesinin istenmesidir; alacaklı bunu hacizden itibaren bir yıl içinde istemezse haciz düşer. Kanun da borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağını, hacizden itibaren bir yıllık satış isteme süresine bağlar (İİK m.106).
Hesaptaki paranın haczedilemeyen nitelikte olduğunu düşünüyorsanız yol haczedilmezlik şikayetidir; süresi ve yeri haczedilemeyen mallar sayfamızda anlatıldı. Bankanın kendi kredi alacağı için sözleşmeye dayanarak hesaba koyduğu bloke ise icra haczi değildir; bu sayfadaki yollar ona uygulanmaz.
Araç ve tapu haczi: haciz ne zaman düşer?
Araç ve taşınmaz gibi resmi sicile kayıtlı mallar, takibin yapıldığı icra dairesince doğrudan siciline işletilerek haczedilebilir; haczedilmiş ama muhafaza altına alınmamış taşınır mal, örneğin araç, satışı istenince muhafaza altına alınır (İİK m.79 ve m.88).
Alacaklı ya da borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmalıdır; sicile kayıtlı motorlu araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış birlikte istenir ve muhafaza gideri de peşin yatırılır. Giderler yatırılmazsa satış talebi yapılmamış sayılır (İİK m.106).
Malın satışı bu süre içinde istenmezse ya da talep geri alınıp kanuni süre içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar; satış talebi yalnız bir defa geri alınabilir. Bir yıl içinde satışı istenip artırmada satılamayan malda süre, satışı isteyen alacaklı için bir yıl daha uzar (İİK m.106 ve m.110).
Yargı uygulamasına göre süre hacizle başlar ve kaydi haciz ile fiili haciz arasında fark yoktur: araçta haczin trafik siciline işlendiği, bankadaki parada haciz ihbarnamesinin bankaya ulaşıp kayda geçtiği, taşınmazda ise icra müdürlüğünün haciz kararını verdiği tarih esas alınır; taşınmazda tapuya şerh verildiği tarih beklenmez.
Taşınırlarda ve borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarında altı ay olan satış isteme süresi 7343 sayılı Kanunla bir yıla çıkarıldı; taşınmazlarda süre zaten bir yıldı. Değişiklik Mart 2022'den itibaren Adalet Bakanlığının belirlediği il ve ilçelerde uygulanmaya başladı; kanun, en geç bir yılın sonunda ülke genelinde uygulanmasını öngördü. Geçiş tarihinden önce haczedilen mallarda eski süreler uygulanmaya devam eder (İİK geçici m.18).
Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesi sürdükçe satış isteme süresi işlemez; taksitlerden biri zamanında ödenmezse süre kaldığı yerden devam eder (İİK m.111).
Düşen haciz sicilden kendiliğinden silinmez; borçlu icra dairesinden haczin düştüğünün tespitini ve sicile yazı yazılmasını ister. Haczin kalktığı icra dairesiyle yazışma sonucunda tespit edilince sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder (İİK m.110).
Yargı uygulamasına göre süresinde satış istenmediği için haczin kalkması kamu düzenine ilişkindir ve kendiliğinden gözetilir; düşmüş bir haczin sicilde sürdüğü durumda şikayet süreye bağlı değildir. Hacizli malı satın alan yeni malik de düşmüş haczin kaldırılmasını isteyebilir. Haczin kalkması borcu ve takibi sona erdirmez.
Hacizli aracı satmak da sorun doğurur. Borçlu, alacaklının izni ve icra müdürünün onayı olmadan haczedilmiş taşınır malında tasarruf edemez; haczi yapan memur buna aykırı davranışın cezai sorumluluk doğuracağını borçluya bildirir (İİK m.86).
Bunun yerine borçlu, kıymet takdirinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde malını rızaen satmak için yetki isteyebilir. Alıcı kanundaki en düşük bedeli verilen süre içinde dosyaya öderse, icra mahkemesinin onayıyla mülkiyet alıcıya geçer ve bütün hacizler kaldırılarak devir yapılır (İİK m.111/a).
Maaş haczi nasıl kaldırılır?
Borç kesintilerle ya da kalan tutarın ödenmesiyle bitince icra dairesi kesintinin durdurulmasını işverene bildirir; kalan borcu icra dairesine öderseniz kesinti erken biter. Maaş haczinde icra dairesi işverene yazı gönderir; işveren borç bitinceye kadar haczedilen miktarı maaştan keserek icra dairesine göndermek zorundadır (İİK m.355).
Bir dosyanın borcu bittiğinde maaşa başka bir dosyadan da haciz konmuşsa kesinti sıradaki dosya için sürer; bu, borcu biten dosyanın haczinin kalkmadığı anlamına gelmez. Aynı maaşa birden çok haciz konmuşsa hacizler sıraya konur ve öndeki dosyanın kesintisi bitmeden sonrakine geçilmez (İİK m.83).
Maaşınızdan kanunun izin verdiğinden fazla kesiliyorsa haczi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edebilirsiniz; yargı uygulamasına göre kesinti her ay tekrarlandığından son kesintiden sonra da şikayet mümkün olabilir, ama buna güvenmeden ilk kesintiden itibaren davranmak gerekir. SGK'dan ya da banka, sigorta, borsa veya oda çalışanlarının emekli sandığından bağlanan aylığa borçlunun kabulü olmadan haciz konduysa, yargı uygulamasına göre başvuru yedi günlük süreye bağlı değildir. Kesinti oranları haczedilemeyen mallar sayfamızda anlatıldı.
Her ay ne kadar kesileceğini ve borcun yaklaşık kaç ayda biteceğini maaş haczi hesaplayıcımız gösterir.
Borç ödenmeden haciz kalkar mı?
Kalkabilir; ama her yol ayrı bir şarta bağlıdır ve borç ortadan kalkmaz. Alacaklı her zaman haczin kaldırılmasını isteyebilir; bunu avukatı aracılığıyla yapacaksa vekaletnamede haczi kaldırma yetkisi açıkça yazılı olmalıdır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74).
Kanunda borcun ödenmesi dışında haczin kalktığı ya da kaldırılabildiği başlıca durumlar şunlardır:
- Haczedilen malın satışının hacizden itibaren bir yıl içinde giderleri yatırılarak istenmemesi,
- Haczin alacağı aşan kısmı; bu kısmın kaldırılması icra dairesinden istenir, reddedilirse şikayet edilir,
- Kanunen haczedilemeyen bir mala ya da gelire konan haciz; bu durumda haczedilmezlik şikayeti yapılır,
- Haczedilen malın borçluya değil başkasına ait olması; bu iddia haczin öğrenildiği günden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir,
- Takibin kesinleşmesinden sonra borcun ödendiğinin ya da alacaklının süre verdiğinin noterden onaylı veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanması; icra mahkemesi takibin iptaline ya da ertelenmesine karar verir.
Mal başkasına aitse istihkak iddiası, haczi öğrenen borçlu ya da üçüncü kişi tarafından yedi gün içinde yapılmazsa aynı takipte ileri sürülemez (İİK m.96).
İtiraz kaldırılmadan konan bir haciz şikayetle kaldırılabilir. Genel haciz yolunda ödeme emrine süresinde itiraz edildiyse takip durur ve alacaklı ancak itiraz kaldırıldıktan sonra haciz isteyebilir (İİK m.66 ve m.78).
Çek ve bonoya dayanan takipte ise itiraz satış dışındaki işlemleri kendiliğinden durdurmaz; ayrıntılar çek ve bono takibi sayfamızdadır.
Ödeme emrine itirazın son gününü ödeme emrine itiraz süresi hesaplayıcımızla bulabilirsiniz.
İhtiyati hacizde kural farklıdır. Borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararının dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı, huzurunda yapılan hacizde haczin uygulandığı, yapılmadıysa haciz tutanağının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz edebilir; para ya da muteber bir banka kefaleti gibi bir teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını da isteyebilir (İİK m.265 ve m.266).
Alacaklı, borçlunun malını yakınlarına devrederek hacizden kaçırdığını düşünüyorsa tasarrufun iptali davası yoluna başvurabilir.
Sık sorulan sorular
Borcu ödenen haciz ne zaman kalkar?
Kanunda haczin kaldırılması için gün sayısıyla bir süre yoktur. Dosya borcunun tamamını icra dairesine ödedikten sonra haczin kaldırılmasını isteyin; icra dairesi kaldırma yazısını haczin işlendiği kuruma gönderir ve kayıt bu yazıyla silinir. Talep sebepsiz bekletilirse süre sınırı olmadan icra mahkemesine şikayet edilebilir.
Haciz kaldırmanın masrafı ne kadar?
Tutar dosyaya göre değişir. Borç ödenirken asıl alacağın yanında faiz, takip giderleri ve vekalet ücreti ödenir; ayrıca tahsil harcı alınır ve harcın oranı ödemenin hacizden önce mi, sonra mı, satıştan sonra mı yapıldığına göre farklıdır. Güncel tutarı icra dairesinden alacağınız dosya hesabı gösterir.
Taksitle ödeme anlaşması yaptım; haciz kalkar mı?
Kural olarak hayır. Borcu karşılayacak kadar malı haczedilmiş borçlu, satış istenmeden önce ilk taksiti hemen ödeyerek ve her biri borcun dörtte birinden az olmamak üzere en çok üç ay içinde aylık taksitlerle ödemeyi taahhüt ederse icra işlemleri durur. Yargı uygulamasına göre bu taahhüt satışı durdurur, konmuş hacizleri kaldırmaz; icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesi sürdükçe satış isteme süresi de işlemez.
İcra dosyası en hızlı nasıl kapatılır?
Güncel dosya hesabını alıp borcun tamamını icra dairesinin banka hesabına yatırmak ve aynı anda bütün hacizlerin kaldırılmasını istemek en kısa yoldur. Alacaklıya doğrudan ödeme yapılırsa dosya, alacaklı tahsilatı bildirene ya da ödeme icra mahkemesinde ispatlanana kadar kapanmaz. Örneğin Maltepe'de oturan borçlunun takibi İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki bir icra dairesinde yürüyorsa kaldırma talebi o icra dairesine verilir; ret kararına karşı şikayet aynı adliyedeki icra hukuk mahkemesine yapılır.
Dosyanızı birlikte değerlendirelim
İstanbul'daki icra dosyalarında borçlu ve alacaklı vekilliği yapıyoruz: dosya borcunun hesaplanması ve ödenmesi, haczin kaldırılması talepleri, süresinde satışı istenmediği için düşen hacizler, alacağı aşan haciz, haczedilmezlik ve istihkak şikayetleri, takibin iptali ve taksit anlaşmaları. Ön değerlendirme için icra dosyasının numarası, haciz yazısı ya da haciz tutanağı ve haciz tarihi, ödeme dekontları ve varsa tapu ya da araç kaydı yeterlidir.
Ön değerlendirme için gereken belgeler
- İcra dosyasının numarası ve güncel dosya hesabıödenecek tutarın ve dosyanın kapanmasının denetimi için
- Haciz yazısı ya da haciz tutanağıhaciz tarihi; bir yıllık satış isteme süresinin hesabı için
- Ödeme dekontları ya da makbuzicra dairesine ya da alacaklıya yapılan ödemenin ispatı için
- Tapu ya da araç kaydı (varsa)haczin hangi malın siciline işlendiğini gösteren kayıt
“Varsa” diye belirtilenler yalnız dosyanızda bulunuyorsa gerekir.