Bir yakınımız öldü, ne yapmalıyız?

Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu gösterir; tapuda intikal ya da mirasbırakanın alacaklarının istenmesi gibi işlemlerde sunulur. Belge sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınır (TMK m.598).

Belgeyi yabancı bir mirasçı istiyorsa, belgenin verilmesi yargılama gerektiriyorsa ya da nüfus kayıtları yetmiyorsa noter belge veremez; sulh hukuk mahkemesine başvurulur (1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B).

Mirasçılık belgesi almak için süre yoktur. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3). Belge almak mirası reddetme hakkını kaybettirmez; ama reddetme süresi belgeden bağımsız olarak işlemeye devam eder.

Miras davalarıMiras payı hesaplama

Süre dolmadan terekeyle ilgili olağan dışı işlem yapan, tereke mallarını gizleyen ya da kendine mal edinen mirasçı mirası artık reddedemez (TMK m.610/2).

Yargı uygulamasına göre mirasbırakanın banka hesabındaki parayı çekip kullanmak da mirası kabul sonucunu doğurabilir. Malların korunması için önlem almak, acil onarım yaptırmak ve mirasçılık belgesi almak ise sahiplenme sayılmaz.

Mirasın reddi ve hükmen ret

Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hakimine teslim edilir. Vasiyetnameyi saklayan ya da ölenin eşyası arasında bulan kişi, ölümü öğrenir öğrenmez teslim etmezse doğacak zarardan sorumludur (TMK m.595).

Vasiyetname noterde saklanıyorsa, ölüm bildirilince onaylı örneği sulh hakimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına gönderilir (1512 sayılı Noterlik Kanunu m.69).

Sulh hakimi vasiyetnameyi tesliminden başlayarak bir ay içinde açar ve okur; bilinen mirasçılar açılışta hazır bulunmak üzere çağrılır. Ardından mirasta hak sahibi olanlara vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneği tebliğ edilir (TMK m.596 ve m.597).

Vasiyetname açıldığı için teslim ve açılma tamamlanmıştır. Mirasta hak sahibi olanlara vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneği tebliğ edilir (TMK m.597).

Sonradan başka bir vasiyetname bulunursa o da gecikmeden sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve açılır (TMK m.595 ve m.596).

Mirasçı atamaya ya da vasiyete, size bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edebilirsiniz. Bu itiraz yalnız lehine tasarruf yapılan kişiye belge verilmesini engeller; vasiyetnameyi ortadan kaldırmaz ve iptal davasının yerini tutmaz (TMK m.598).

Vasiyetname ve iptal davası

Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi, istem üzerine ya da kendiliğinden tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alır. Bu önlemler özellikle malların yazımı, terekenin mühürlenmesi ve resmen yönetilmesidir (TMK m.589).

Mirasçılardan ya da ilgililerden biri ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde isterse sulh hakimi terekenin defterinin tutulmasına karar verir (TMK m.590).

Bu defter, aşağıdaki resmi defterden farklıdır; mirası reddetme ya da kabul etme konusunda ayrı bir hak doğurmaz.

Bir ay geçtikten sonra da sulh hakiminden terekenin korunması için önlem istenebilir. Yargı uygulamasına göre bu süre hak düşürücü değildir ve terekenin tespiti, olanaksız ya da yararsız hale gelmedikçe paylaşmaya kadar istenebilir; öğretide ise bir ay geçince hakimin defter tutmakla yükümlü olmadığı, önlem almanın onun takdirine kalacağı görüşü vardır. Gösterilen tarih bu nedenle son gün değil, öneridir; istemi bu tarihe kadar yapmanız daha güvenlidir.

Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılırsa mirası reddetme süresi, yazımın bittiğinin sulh hakimi tarafından size bildirilmesiyle başlar (TMK m.607).

Olağan üç aylık ret süresi, terekenin yazımına başlanmadan önce dolmuş olabilir. Bir görüşe göre yazım bu süre dolduktan sonra başladıysa süreyi yeniden başlatmaz. Beklemeden bir avukata danışın.

Tespit istemek tek başına süreyi durdurmaz; bu listedeki ret tarihi ölüm gününe göre hesaplandı ve ona göre davranmanız önerilir.

Tereke tespiti davası

Borçların malvarlığını aşıp aşmadığı bilinmiyorsa, mirası reddetme hakkı olan mirasçı ret süresinin başladığı tarihten itibaren bir ay içinde sulh hukuk mahkemesinden terekenin resmi defterinin tutulmasını isteyebilir (TMK m.619).

Defteri inceleme süresi bittikten sonra her mirasçı bir ay içinde beyanda bulunmaya çağrılır: mirası reddedebilir, resmi tasfiye isteyebilir ya da mirası deftere göre veya kayıtsız şartsız kabul edebilir. Beyanda bulunmayan mirasçı mirası deftere göre kabul etmiş sayılır (TMK m.626 ve m.627).

Tarih ölüm gününe göre hesaplandı; ölümü daha sonra öğrendiğinizi ispat edebilirseniz süre öğrenmeden işler.

Mirası reddetme süresi hesaplamaMirasın reddi

Miras üç ay içinde reddedilebilir. Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı, kayıtsız ve şartsız bir beyanla yapılır (TMK m.606 ve m.609).

Ret beyanı son gün bitmeden sulh hukuk mahkemesine ulaşmış olmalıdır. Postaya vermek yetmez; beyan mahkemeye varmalıdır.

Ölümü daha sonra öğrendiğinizi ispat etmeniz gerekir. İspat edilemezse süre ölüm gününden işler; bu yüzden önerilen gün ölüm tarihine göre hesaplandı.

Geç öğrendiğinizi ispat edebilirseniz son gün ; bu tarihe güvenmeden önce avukata danışın.

Süre, 2020 salgını nedeniyle 13 Mart (icrada 22 Mart) - 15 Haziran 2020 arasında durdu ve bu süre eklendi. Eklenecek gün sayısında bir günlük hesap farkı olabilir; erken olan gösterildi.

Tarih, kanundan mirasçı olanlar için hesaplandı. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı için süre, vasiyetnamenin kendisine resmen bildirildiği tarihten başlar; bu durumda süreyi hesaplayıcıda bildirim tarihiyle hesaplayın.

Önemli bir sebep varsa sulh hukuk mahkemesinden süreyi uzatmasını ya da yeni süre vermesini isteyebilirsiniz. Mahkeme bunu her olayda ayrıca değerlendirir.

Mirasbırakan öldüğünde borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğu açıkça belli idiyse ya da bu resmen tespit edildiyse miras reddedilmiş sayılır. Bunun için süre yoktur ve asliye hukuk mahkemesinde dava açılır.

Üç aylık süre dolmamışsa sulh hukuk mahkemesine ret beyanı çoğu zaman daha kısa ve daha az masraflı yoldur.

Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Örneğin mirasbırakanın üç çocuğundan yalnız biri mirası reddederse onun çocukları mirasçı olur; borçtan kurtulmaları için onların da ayrıca reddetmesi gerekir (TMK m.611).

Mirasbırakanın altsoyunun tamamı mirası reddeder ve sağ kalan eş reddetmezse, altsoyun payı eşe geçer (TMK m.613).

En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, örneğin ölenin eşi ve bütün çocukları birlikte reddetmişse, miras torunlara, ana babaya ya da kardeşlere geçmez; tereke sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612).

Yurt dışında yaşayan mirasçı ret beyanını Türkiye'deki bir vekil aracılığıyla yapabilir. Yargı uygulamasına göre bunun için vekaletnamede mirası reddetme yetkisinin açıkça yazılı olması gerekir; genel bir dava vekaletnamesi yetmez. Vekaletname bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenlenebilir (1512 sayılı Noterlik Kanunu m.191).

Mirası reddetme süresi hesaplamaMirasın reddi ve hükmen ret

Miras yoluyla intikalde, istisnanın altında kalsa da beyanname verilmesi gerekir.

Borçlar terekeden fazla görünüyor. Mirası reddetme süresi, kural olarak ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren üç aydır ve beyanname süresinden önce dolar. Mirası reddeden beyanname vermez. Beyanname vermenin tek başına mirası kabul sayılmayacağı yönünde güncel kararlar olsa da aksini söyleyen kararlar da vardır. Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız beyanname vermeden ve terekeyle ilgili bir işlem yapmadan önce bir avukata danışın.

Mirası reddetme süresi, kural olarak ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren üç aydır ve beyanname süresinden önce dolar. Mirası reddeden beyanname vermez. Beyanname vermenin tek başına mirası kabul sayılmayacağı yönünde güncel kararlar olsa da aksini söyleyen kararlar da vardır. Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız beyanname vermeden ve terekeyle ilgili bir işlem yapmadan önce bir avukata danışın.

Mirası reddetme süresi bu tarihten önce dolabilir.

Ölüm Türkiye'de olduğu ve siz Türkiye'de bulunduğunuz için beyanname, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilir (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9).

Ölüm Türkiye'de olduğu ve siz yurt dışında bulunduğunuz için beyanname, ölüm tarihini izleyen altı ay içinde verilir (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9).

Ölüm yurt dışında olduğu ve siz Türkiye'de bulunduğunuz için beyanname, ölüm tarihini izleyen altı ay içinde verilir (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9).

Siz ölümün olduğu ülkede bulunduğunuz için beyanname, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilir (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9).

Siz ölümün olduğu ülkeden başka bir yabancı ülkede bulunduğunuz için beyanname, ölüm tarihini izleyen sekiz ay içinde verilir (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9).

Süre, mirasçının Türkiye'de ya da yurt dışında bulunmasına göre değişir. Birden fazla mirasçı farklı ülkelerdeyse her birinin süresi ayrı hesaplanır.

Son gün Cumartesiye ya da yarım güne denk geliyor. Sürenin bir sonraki iş gününe uzayıp uzamadığı tartışmalıdır; beyannameyi güvenli tarihte vermeniz önerilir.

Veraset ve intikal vergisi hesaplama

Vasiyetname, mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada, yanılma, aldatma, korkutma ya da zorlama sonucunda veya kanundaki şekillere uyulmadan yapılmışsa ya da içeriği hukuka veya ahlaka aykırıysa iptal davası açılabilir (TMK m.557).

Dava, tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten başlayarak bir yıl içinde açılır. Her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçince dava hakkı düşer (TMK m.559).

Gösterilen gün, vasiyetnamenin açıldığı gün bütün bunları öğrendiğiniz varsayımıyla bulunan temkinli son gündür. Vasiyetname size daha sonra tebliğ edildiyse tebliğ tarihini hesaplayıcıya girin.

Vasiyetnamenin açılma tarihini girdiğinizde bir yıllık sürenin temkinli son günü burada gösterilir.

Vasiyetname iptal davası süresi hesaplamaVasiyetname ve iptal davası

Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir. Mirasbırakan vasiyetname ya da bazı bağışlarla saklı payınıza dokunduysa, tenkis davasıyla bu kazandırmanın saklı payınızı karşılayacak ölçüde indirilmesini isteyebilirsiniz.

10 Mayıs 2007'den önceki ölümlerde kardeşlerin de saklı payı vardı.

Dava, saklı payın zedelendiğini öğrendiğiniz tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer kazandırmalarda ölümden itibaren on yıl içinde açılır (TMK m.571).

Gösterilen gün, saklı payın zedelendiğini ölüm gününde öğrendiğiniz varsayımıyla bulunan temkinli son gündür.

Gösterilen gün, saklı payın zedelendiğini ölüm gününde öğrendiğiniz varsayımıyla bulunan temkinli son gündür. Saklı payınızı yalnız vasiyetname zedeliyorsa süre vasiyetnamenin açıldığı günden işler; bu durumda son gün olur.

Saklı payınızı yalnız vasiyetname zedeliyorsa süre vasiyetnamenin açıldığı günden işler; açılma tarihini girdiğinizde bu son gün de gösterilir.

Tenkis davası süresi hesaplamaTenkis davası ve saklı paySaklı payınızı görün

Verginin ödendiğini gösteren belgeyi (vergi dairesinin ilişik kesme yazısı) getirmezseniz banka, mirasçıya ödeme yaparken %5 oranında vergi karşılığı keser (7338 m.17). Kesilen tutar vergi borcunuza mahsup edilir.

Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız hesaptaki parayı çekmeden önce yukarıdaki "terekeye dokunmayın" maddesini okuyun.

Veraset ve intikal vergisi hesaplama

Paylaşmaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekedeki haklar üzerinde birlikte tasarruf eder. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m.640).

Mirasın paylaşılması için süre yoktur; sözleşme ya da kanun gereği ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her mirasçı her zaman paylaşmayı isteyebilir. Anlaşma olmazsa terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılması sulh mahkemesinden istenir (TMK m.642).

Bu dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B).

Ortaklığın giderilmesi davasıMiras payı hesaplama

Ölen kişi kiracıysa kira sözleşmesi ölümle kendiliğinden sona ermez. Mirasçıların sözleşmeyi feshetmesi ve ölenle aynı konutta oturanların ya da işyerinde ölenin ortaklarının sözleşmeyi sürdürmesi kanunda ayrıca düzenlenmiştir (TBK m.333 ve m.356).

Ölen kişi ev sahibiyse kira sözleşmesi ölümle sona ermez; mirasçılar kiraya veren olur ve terekedeki kira alacağı üzerinde birlikte hareket eder (TMK m.599 ve m.640).

Kiranın kime ödeneceği, fesih ve tahliye kira hukuku sitemizdeki rehberde anlatılıyor.

Kiracının ya da ev sahibinin ölümü (istanbulkirahukuku.com)