Dava masrafı hesaplama: harç ve gider avansı

Hesap hakkında

• Bu hesap genel bilgi içindir ve tahminidir. Dava açılırken ödenecek tutarı mahkeme veznesi belirler; dosyanıza özgü durumlar sonucu değiştirebilir. Önemli bir karar vermeden önce bir avukata danışın.
• Avukatlık ücreti bu hesaba girmez. Mahkeme, avukatla temsil edilen taraf lehine tarifeye göre belirlenen vekalet ücretine de hükmedebilir; bu ücret kural olarak davayı kaybeden tarafa, ortaklığın giderilmesinde ise paydaşlara payları oranında yükletilir ve bu tutar da hesapta yoktur. Vekaletname suret harcı ve vekalet pulu yalnız dava avukatla açılırsa ödenir.
• Gider avansı tebligat ve dosyanın öteki işlemleri için yatırılır; tarifeye göre taraf sayısının beş katı tebligat gideri ile öteki işler için sabit bir tutardan oluşur. Kullanılmayan kısmı karar kesinleşince geri ödenir (HMK m.333). Tanık, keşif ya da bilirkişi gerekirse mahkeme ayrıca delil avansı ister (HMK m.324).
• Dava açarken ödediğiniz harç ve giderler, davayı kazanırsanız kararla karşı tarafa yükletilir; iki taraf kısmen haklı çıkarsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılır (HMK m.326).
• Karar ve ilam harcı, davanın kabul edileceği varsayımıyla hesaplandı. Dava reddedilirse karar ve ilam harcı maktu tutarda alınır ve fazla ödenen peşin harç istenirse iade edilir.
• Mahkeme yargılamada değeri dilekçede gösterilenden yüksek bulursa eksik peşin harcı tamamlatır; harç tamamlanmadıkça davaya devam edilmez (Harçlar Kanunu m.30).
• Boşanma davasında harç maktudur. Boşanmayla birlikte istenen nafaka ile maddi ve manevi tazminat boşanmanın eki sayılır; bunlar için ayrıca harç alınmaz. Ziynet eşyası ve mal paylaşımı istemleri ise boşanmanın eki sayılmaz; aynı dilekçede ileri sürülse de değerleri üzerinden ayrıca nispi harç alınır. Bu peşin harcı aynı araçta "Ziynet eşyası alacağı" ya da "Mal paylaşımı" seçeneğinde, peşin harç satırında görebilirsiniz; o seçenekteki toplam istemin ayrı bir davayla açılması içindir; istem boşanma davasının ya da karşı boşanma davasının dilekçesinde ileri sürülürse başvurma harcı kural olarak yeniden alınmaz.
• Boşanmadan ayrı açılan nafaka davasında harç nispidir ve istenen aylık nafakanın bir yıllık tutarı üzerinden binde 11,38 oranında alınır. Artırma davasında istenen artışın, kaldırma ya da azaltma davasında kaldırılması ya da azaltılması istenen nafakanın bir yıllık tutarı esas alınır. Boşanma davasıyla birlikte istenen nafaka için ayrıca harç alınmaz.
• Mal paylaşımı (katılma alacağı, değer artış payı) istemi boşanmanın eki sayılmaz ve ayrıca harçlandırılır. Alacak dava açılırken çoğu zaman tam bilinmez; alacağın tamamı ya da bir kısmı istenebilir ve peşin harç dilekçede istenen tutar üzerinden yatırılır. Talep sonradan artırılırsa artırılan kısım için de harç yatırılır.
• Ziynet istemi boşanmadan bağımsız bir alacak olduğu için dilekçede takıların değeri gösterilir ve harç bu değer üzerinden yatırılır; boşanma davasıyla aynı dilekçede istense de böyledir.
• Harç nispidir ve taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden alınır. Dava taşınmazdaki payınız için açılıyorsa payınıza düşen değeri yazın; muris muvazaasında bu, miras payınıza düşen değerdir.
• Tenkis davasında dilekçede gösterilen değer tahminidir; saklı paya el atılan miktar yargılamada bilirkişi incelemesiyle belirlenince gerçek değer ortaya çıkar ve harç ona göre tamamlanır.
• Tasarrufun iptali davasında dava değeri, takip konusu alacak ile iptali istenen malın değerinden hangisi azsa odur; harç bu değer üzerinden alınır.
• Hesap, davanın asliye hukuk mahkemesinde açılacağı varsayımıyla yapıldı. Kira ilişkisinden doğan alacağa ilişkin dava sulh hukuk mahkemesinde açılır ve orada başvurma harcı daha düşüktür. Ticari alacakta asliye ticaret, tüketici işleminden doğan alacakta tüketici, işçi alacağında iş mahkemesi görevlidir; tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı dava harçtan muaftır, öteki mahkemelerde de kurallar farklı olabilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olup olmadığı alacağın türüne bağlıdır: Arabuluculuk zorunlu mu?
• Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır; dava açılırken maktu başvurma ve peşin harç ile gider avansını davacı öder. Taşınmazın satışına karar verilirse karar ve ilam harcı satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında alınır ve bedelden düşülür; yargılama giderleri bütün paydaşlara payları oranında yükletilir. İhalede payınıza kalacak tahmini tutarı satış mı, anlaşma mı hesaplayıcısıyla görebilirsiniz. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur: Arabuluculuk zorunlu mu?
• Harç ve giderleri kendinizin ve ailenizin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan ödeyemeyecek durumdaysanız adli yardım isteyebilirsiniz; mahkeme kabul ederse bu tutarlardan geçici olarak muaf tutulursunuz (HMK m.334, m.335).
• Hesap, ilk derece mahkemesinde dava açılırken ödenenleri gösterir. İstinaf ve temyiz harçları, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz harcı ile teminatı, tanık, keşif ve bilirkişi giderleri, arabuluculuk ücreti ve harç muafiyetleri hesaba girmez. Davanın kısmen kabul edilmesi ya da davadan feragat, davayı kabul veya sulh halinde alınacak karar ve ilam harcı da hesaplanmadı.